2018-09-10
Kto ma większe obowiązki

Kto ma większe obowiązki

Mamy prawo do informacji publicznej

   Zgodnie z zapowiedzią nawiązujemy do naszego wcześniejszego tekstu (2018-09-09 Trudny dostęp do informacji publicznej). Sygnalizowaliśmy tam, że utrudniony dostęp do informacji publicznej polega np. na żądaniu wykazania interesu prawnego lub faktycznego w uzyskaniu informacji publicznej przetworzonej.

A przecież to na podmiotach zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej koniecznej dla udzielenia informacji przetworzonej
   Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (Art. 2. 1. USTAWY z dnia 6 września o dostępie do informacji publicznej). To zastrzeżenie obowiązuje także w sytuacji zapisanej w Art. 3. 1. (Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:
1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego).
   Biorąc pod uwagę, iż interes prawny zasadniczo sprowadza się do subiektywnego przekonania i twierdzenia wnioskującego o informację publiczną, że występuje on o informację publiczną, a niekiedy informację przetworzoną szczególnie istotną dla interesu publicznego (do podmiotu, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej) – to tym bardziej nie wolno od niego żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (Art. 2. 1.).

   Potwierdził to jednoznacznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/12 (W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym to na podmiotach zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej koniecznej dla udzielenia informacji przetworzonej. Tak, więc jeżeli wnioskodawca żądający takiej informacji po wezwaniu nie wykaże istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego dla jej udzielenia, podmiot zobowiązany powinien wydać w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję odmawiającą udzielenia informacji, a w jej uzasadnieniu wykazać brak "szczególnego interesu publicznego".).
   Cytowany fragment wyroku wskazywać może, że żądanie od wnioskodawcy wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego należy traktować, jako pozaprawne wezwanie (od podmiotu zobowiązanego do wnioskodawcy) o pomoc w przygotowaniu decyzji odmawiającej udzielenia informacji, bądź zdecydowaniu o udzieleniu informacji.

   Podkreślmy, że wspomnianego wykazania interesu prawnego lub faktycznego nie może żądać nie tylko podmiot, do którego jest kierowany wniosek o dostęp do informacji publicznej), ale każdy inny podmiot, także sąd.

   Wyeksponujmy z wyroku WSA w Warszawie z 2013--09-18 sygn. VIII SA/Wa 550/13 następujące stwierdzenia:
wnioskodawca nie musi wykazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego,
bo
To na podmiocie zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej koniecznej dla udzielenia informacji przetworzonej.
Jeżeli jednak
wnioskodawca żądający takiej informacji, po wezwaniu nie wykaże istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego dla jej udzielenia,
a podmiot jest przeciwnego zdania, to
podmiot zobowiązany powinien wydać w oparciu o art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej decyzję odmawiającą udzielenia informacji, a w jej uzasadnieniu wykazać brak "szczególnego interesu publicznego".
W cytowanym wyroku czytamy jeszcze:
Funkcjonalna wykładnia normy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej bezspornie nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, że żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku, ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji w nim przedstawionej.
Do organu należy nadto szczegółowe uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia. Wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej winien bowiem zostać rozpoznany zarówno, gdy brak w nim będzie jakiegokolwiek uzasadnienia "szczególnego interesu publicznego", jak również kiedy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie, by ten interes wykazał. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego (patrz - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń).

   Niewątpliwie na podmiotach zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej ciążą większe obowiązki, aniżeli na wnioskujących.
 

Bernard Cichosz
Foto: PIT.pl/YAY